สมาคมประชาชาติเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (Association of Southeast Asian Nations) หรืออาเซียน (ASEAN) เป็นองค์การระหว่างประเทศซึ่งเป็นที่ยอมรับและประสบความสำเร็จในหลายๆ ด้าน การรวมตัวของประชาคมอาเซียน (ASEAN COMMUNITY) เป็นโอกาสสำคัญที่จะทำให้ทุกประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้  ได้แสวงหาจุดร่วมระหว่างกันในทุกด้านเพื่อส่งเสริมความเข้มแข็งของภูมิภาค และหากกล่าวเฉพาะด้านสังคม จุดร่วมที่สำคัญอย่างหนึ่งซึ่งทุกประเทศในอาเซียนจะต้องเตรียมความพร้อมและ สร้างสรรค์พัฒนาพลเมืองของตน คือ คุณลักษณะของพลเมืองอาเซียน เพราะเป็นแนวทางหนึ่งที่จะสร้างความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันให้เกิดขึ้นได้ 

ความเป็นพลเมืองอาเซียน

                   ความเป็นพลเมืองอาเซียน (ASEAN Citizenship) หมายถึง ชาวประเทศอาเซียนทั้ง 10 ประเทศ ซึ่งอยู่ภายใต้กฎกติกาของประชาคมอาเซียน มีสิทธิและหน้าที่ตามกรอบกฎกติกาของประชาคมอาเซียน

ความสำคัญของการเป็นพลเมืองอาเซียน

            การสร้างความเป็นพลเมืองอาเซียนมีความสำคัญอย่างยิ่ง ประชาคมอาเซียนเป็นการรวมตัวกันอย่างใกล้ชิดและเป็นหนึ่งเดียวกันของประเทศสมาชิกอาเซียน เพื่อให้เกิดความแข่งแกร่ง สามารถสร้างโอกาส และรับมือสิ่งที่ท้าทายทุกด้านในโลกปัจจุบัน ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว การก้าวสู่ความเป็นประชาคมอาเซียนจะเกิดขึ้นไม่ได้ หากขาดการตระหนักร่วมกันในการเป็นหนึ่งเดียว ในความร่วมมือทั้งด้านการเมืองและความมั่นคง ด้านเศรษฐกิจ ด้านการสังคมและวัฒนธรรม

          ทุกเรื่องที่เกิดขึ้นในประชาคมอาเซียน จะมีผลกระทบต่อพลเมืองไทยแน่นอนเพราะเราเป็นส่วนหนึ่งของประชาคมอาเซียน ในฐานะประเทศสมาชิก

           ดังนั้นการสร้างความเป็นพลเมืองอาเซียนจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งและควรมีการปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม 

คุณลักษณะของพลเมืองอาเซียน

จากที่กล่าวมาจะเห็นได้ว่าการสร้างเสริมคุณลักษณะของพลเมืองอาเซียนเป็นสิ่งที่มีความสำคัญอย่างยิ่ง ในที่นี้ขอจำแนกคุณลักษณะดังกล่าวเป็น 3 ส่วน ได้แก่ คุณลักษณะพื้นฐานของพลเมืองอาเซียน คุณลักษณะของพลเมืองอาเซียนตามทฤษฎีการเป็นสมาชิกที่ดีขององค์การ และคุณลักษณะของพลเมืองอาเซียนตามกฎบัตรอาเซียน ดังนี้

         1.  คุณลักษณะพื้นฐานของพลเมืองอาเซียน

1.1 มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับอาเซียน คุณลักษณะประการแรกที่เป็นประตูสำคัญสู่ความเป็นพลเมืองอาเซียนที่ดี คือ ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับอาเซียน โดยเฉพาะการรับรู้ จนเกิดความเข้าใจในประเด็นต่อไปนี้

แนวทางการสร้างความเป็นพลเมืองอาเซียน

 1.  การสร้างทัศนคติที่ดีต่อการเป็นพลเมืองอาเซียน ซึ่งทัศนคตินั้นมีองค์ประกอบ 3 ด้าน ได้แก่

1.1 องค์ประกอบเชิงความรู้สึกหรืออารมณ์ (Affective Component) จะต้องสร้างความรู้สึกที่ดีในการเป็นพลเมืองอาเซียน ลดความรู้สึกชิงชัง ขัดแย้ง และความเคียดแค้นกับเรื่องราวในอดีตต่างๆ ระหว่างกัน แต่ส่งเสริมความพึงพอใจ ความภาคภูมิใจในการเป็นพลเมืองอาเซียนซึ่งจะต้องร่วมกันสร้างสรรค์ภูมิภาคนี้ด้วยกัน